در ادامه بررسی ریشههای خشم اجتماعی و آینده ایران، بخش دوم گفتگوی پادکست «کد ملی» با دکتر مهدی مطهرنیا به کالبدشکافی مفهوم «قدرت» در نظام بینالملل میپردازد. بسیاری از سیاستمداران، معادلات جهانی را بر پایه «حق و باطل» تفسیر میکنند، اما دکتر مطهرنیا با نگاهی واقعگرایانه (رئالیستی) نشان میدهد که زمین بازی سیاست، میدان قواعد و قدرت است، نه شعار و آرزو. در این قسمت، توهم تکیه بر سلاح هستهای، شکلگیری الیگارشی ثروت در داخل و بحرانهای مدیریتی (از جمله بحران آب) مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.
🎧 برای تماشای کامل این گفتگوی جذاب و شنیدن تحلیلهای دقیقتر، ویدئوی کامل این مصاحبه را در کانال یوتیوب یا آپارات «کد ملی» تماشا کنید:
در حال بررسی ارتباط...
اخلاق قدرت در برابر حق و باطل؛ قواعد بازی را بشناسید
یکی از مهمترین چالشهای فکری که در این گفتگو مطرح میشود، تفاوت پارادایم «قدرت» با پارادایم «خیر و شر» است. دکتر مطهرنیا تاکید میکند:
- نظام بینالملل، عرصه معادلات است: در جهان امروز، اگر شما حق باشید اما قواعد بازی قدرت را ندانید، حذف خواهید شد. نظام بینالمللی یک سیستم فائقه است که چه درست و چه نادرست، قواعد خود را دارد.
- پرهیز از اقدامات نمایشی: مشت کوبیدن بر میز و دادن شعارهای بدون پشتوانه، در حالی که توانایی اجرای آنها وجود ندارد، تنها به نابودی منجر میشود. کسی که وارد باشگاه قدرت میشود، باید به جای بازیهای حیثیتی، استراتژی واقعی داشته باشد.
آیا سلاح هستهای بازدارنده است؟ نگاهی به روسیه و پاکستان
در پاسخ به این تفکر که «دستیابی به سلاح هستهای میتواند ضامن بقا باشد»، دکتر مطهرنیا با ذکر مثالهای تاریخی این ایده را به چالش میکشد:
- مثال پاکستان: پاکستان بمب اتم دارد، اما آیا توانسته در برابر رقیب خود (هند) به بازدارندگی مطلق برسد یا مشکلات توسعهنیافتگی خود را حل کند؟
- مثال روسیه: روسیه دارای بزرگترین زرادخانه هستهای جهان است. با این حال، در جنگ اوکراین نمیتواند به سادگی از آن استفاده کند. چرا؟ چون پوتین «قواعد قدرت» و عواقب بینالمللی چنین اقدامی را میشناسد. داشتن یک سلاح لزوماً به معنای توانایی استفاده از آن نیست.
بحرانهای داخلی: از تنش آبی تا شکلگیری الیگارشی ثروت
بخش پایانی این مصاحبه به آیندهپژوهی بحرانهای داخلی اختصاص دارد. مسائلی که سالها پیش پیشبینی شده بودند اما نادیده گرفته شدند:
- بحران آب و سوءمدیریت: هشدارهایی که در دهه ۷۰ شمسی درباره بحران آب داده شد، ناشنیده ماند. امروز به جای حل ریشهای مشکل، سیاستها به سمت «مدیریت مصرف» (فشار بر مردم) سوق پیدا کرده است.
- شکلگیری طبقه ممتاز (الیگارشی): یکی از خطرات بزرگ برای آینده کشور، شکلگیری یک قشر ثروتمند و دارای رانت است که اقتصاد را در انحصار خود درآوردهاند و درک درستی از رنج طبقات پایین ندارند.
- تناقض در رفتار مسئولان: نمیتوان از مردم خواست مقاومت کنند، در حالی که فرزندان برخی از مدیران در کشورهای غربی (آمریکا، کانادا، اروپا) زندگی میکنند. بازگرداندن این افراد، اولین گام برای اثبات صداقت و همراهی با مردم است.
نتیجهگیری: عبور از فضای استادیومی
دکتر مطهرنیا در نهایت هشدار میدهد که فضای سیاسی کشور نباید شبیه به یک «استادیوم فوتبال» باشد که در آن افراد صرفاً برای تیم خود هورا میکشند و به تیم مقابل فحاشی میکنند. ما نیازمند خردورزی، شناخت دقیق محیط بازی و اتخاذ تصمیمات سخت و واقعبینانه برای نجات آینده ایران هستیم. در غیر این صورت، با دست زدن به اقدامات کور، تنها بذر شکستهای بزرگتر را میکاریم.
